Drempels Weg Drempelvrij
Robert Jan Verkade van eend schrijft een artikel op de Lijst over zijn visie op het onderwerp toegankelijkheid. Een goed en bevlogen stuk in mijn ogen, dat samengevat hier op neer komt:
Op het moment is er een discussie gaande over het al dan niet afdwingen van de bouw van toegankelijke sites met behulp van wetgeving. Robert Jan zet hier zijn vraagtekens bij. Bovendien wil hij nu actie ondernemen, en niet pas als de mensen in Den Haag zo ver zijn.
We hebben een waarmerk en we hebben keuringen, maar dit is niet voldoende. Hiermee wordt de suggestie gegeven dat toegankelijkheid een sausje is dat je aan het eind van een project over je site heen giet. Niets is minder waar, toegankelijkheid ligt aan de basis van een site en moet vanaf het begin worden meegenomen.
Een groot aantal organisaties is de laatste jaren overtuigd van het belang van toegankelijke sites. Toch zie je maar weinig goed werk online. Waar ligt dat aan? Volgens Robert Jan onder andere aan:
- Het feit dat de discussie zich tot nu toe heeft beperkt tot de voordelen voor gehandicapten
- We het over de kosten hebben gehad, niet de opbrengsten
- De voorbeelden van toegankelijke sites over het algemeen foeilelijk waren
- Webbouwers te weinig bij de discussie zijn betrokken
Volgens Robert Jan is een toegankelijke site “gratis”. Beter gezegd: het is een investering die zichzelf op vele verschillende manieren terug verdient.
Een webbouwer die zijn vak verstaat moet bovendien toegankelijkheid als onderdeel van zijn werkwijze zien.
Hoe verdient een toegankelijke site zich terug? Nou, onder andere zo:
- Beter indexeerbaar door zoekmachines
- Door meer mensen te bezoeken
- Pagina’s zijn lichter, wat minder dataverkeer oplevert, wat minder geld kost
- Makkelijker in onderhoud
- Makkelijker aan te passen naar aanleiding van bijvoorbeeld een redesign
- Als afnemer ben je minder afhankelijk van je leverancier, als de site is volgens industriestandaarden gerealiseerd
- (Moeten we nog even doorgaan?)
Een goed startpunt voor de bouw van een toegankelijke site is het gebruik van webstandaarden, het scheiden van structuur, vormgeving en gedrag.
Webbouwers moeten hun verantwoordelijkheid nemen. De tijd van zeuren is voorbij, het wordt tijd om aan de slag te gaan. Hierbij moet opgemerkt worden dat ‘goed genoeg’ ook echt goed genoeg is. Discussies gedreven door dogma’s zijn antiproductief.
Robert Jan maakt een typische scheiding tussen “frontenders” enerzijds en “CMS bouwers” anderzijds. Daarbij is de eerste groep verantwoordelijk voor de toegankelijke gebouwde voorkant, welke door de laatste groep in het beheerssysteem wordt gehangen. Volgens Robert Jan slopen de CMS bouwers dan vaak de opgeleverde ‘templates’. Uit luiheid, gebrek aan kennis, of technische beperkingen van het gebruikte CMS.
Volgens Robert Jan kunnen frontenders hun klanten kennis laten maken met het nut van toegankelijke sites. Ik zou verder willen gaan: web shops die zowel front- als backend voor hun rekening (kunnen) nemen (zoals Info.nl) kunnen exact dezelfde rol op zich nemen. Bovendien kunnen zij de (vaak tegensputterende CMS’en) naar hun hand zetten om toch een toegankelijke site te realiseren.
Tijd voor actie dus. Tijd om te stoppen met praten en te beginnen met doen. Het beste bewijs van het nut van toegankelijke sites zijn immers succesvol gerealiseerde projecten. Resultaten tellen.
Volgens Robert Jan komt het uiteindelijk neer op een “een beetje vakkennis”, en daar sluit ik me bij aan. Ik daag daarom alle organisaties die een site willen laten bouwen uit om de webbouwer van hun keuze te vragen hun site toegankelijk te laten realiseren!
Tags: cms, robert jan verkade, accessibility, content management, drempels weg, drempelvrij, webstandaarden, toegankelijkheid
op Thursday 23 June 2005 om 20:16
Goede samenvatting, Kars! Ik vond dat Robert Jan een beetje omslachtig tot zijn conclusie komt, maar met die conclusie ben ik het roerend eens: “We moeten stoppen met het praten over de extra kosten van toegankelijke sites. We moeten ze gewoon gaan bouwen.”
Overigens beëindigt hij het artikel met een reeks handzame links!
op Friday 24 June 2005 om 8:53
Klopt! Hier voor de volledigheid alle links gekopieerd:
I don’t care about accessibility
The Business Case for Web Accessibility
The Dollars and Sense of Building to Standards
Betekenisvolle markup
Betekenisvolle XHTML
Web standards vs. Accessibility
Accessibility and the Law
Accessibility and a society of control
The role of government in web accessibility
Webrichtlijnen voor de overheid
op Thursday 20 October 2005 om 15:01
Het probleem voor veel opdrachtgevers is dat ze niet zien hoe hun website er uit ziet voor mensen met een handicap of met een ‘andere’ computer/browser. Een waarmerk is een oplossing, maar wel een dure: de keuring kost minimaal 700 euro per jaar !!! Daarom hanteer ik als webbouwer een vrij pragmatische aanpak. Op de site komt een eigen logo ‘drempelvrij’ te staan met een link naar een klachtformulier. De klacht komt bij mij en de opdrachtgever binnen, en wordt binnen 24 uur afgehandeld. Het logo stel ik ter beschikking aan collega’s. Gratis!
op Friday 21 October 2005 om 11:16
Ik denk dat accessibility simpelweg één van de dimensies van een succesvol product is, net als usability, desirability en findability (en marketability, etc.) Per product is het verstandig te kijken naar hoe belangrijk elke dimensie is, om vervolgens aan de hand daarvan je inspanningen te verdelen.
op Friday 21 October 2005 om 17:16
Maar (on)toegankelijkheid is niet zichtbaar op een XP/IE bak. De voordelen zijn moeilijk hard te maken. Als een opdrachtgever moet kiezen tussen alle “-abilities” dan is accesibility niet de gemakkelijkste weg.
Als we dat met zijn allen snappen dan kunnen we onze inspanningen misschien beter focussen, inplaats van ons te blijven verbazen waarom het maar niet van de grond komt.
op Saturday 22 October 2005 om 14:24
Leuk te zien dat discussie meteen oplaait, ookal is een post maanden oud. Nog steeds en voorlopig nog wel erg relevant. Op een workshop waar ik sprak (van het bedrijf waar ik werk) over usability en accessibility was ook Danny Schuit van Stichting Bartimeus (of Accessibility.nl?) een spreker. Hij had beeld en film meegenomen om te demonstreren hoe moeilijk het was voor blinde Tom en motorisch gestoorde Dick sommige websites te gebruiken.
Er waren 30 mensen aanwezig van 20 verschillende organisaties, van gemeenten tot verzekeraars. Dit opende wel wat ogen in de zaal, en er werd geopperd dat dit vaker gedaan moest worden om awareness te creeeren, vooral bij beleidsbepalers. In mijn ogen is dit niet de goeie aanpak, want inderdaad komt dan weer de focus te liggen op specifieke handicaps en het oplossen van hun problemen door bepaalde “trucs”. “Kijk deze site heeft ALT-tekst, dus Tom kan de site nu wel gebruiken”.
Wat mij betreft moet nadruk gelegd worden op de bredere toepassing van een toegankelijke site, en het geld dat je ermee verdient in lagere doorontwikkelkosten, betere overall usability, groter publiek door betere compatibiliteit, etc.
Overigens noemde Danny Schuit accessibility en usability een onderdeel van toegankelijkheid. Ik zie accessibility, findability en al die andere hippe termen juist weer als een onderdeel van usability. Zo wordt het ook lekker verwarrend voor al die marketeers, webmasters en webbouwers ;)
Zie ook op mijn blog Usarchy:
Hoe verkoop je toegankelijkheid?
en
De klant van de webbouwer geeft niet om toegankelijkheid
op Monday 24 October 2005 om 14:51
1) Volgens mij ligt het grootste economische belang bij de webbouwers, en niet bij hun opdrachtgevers. In de toch wel volle markt voor webdesign zou ik mij graag profileren als toegankelijke bouwer. Dat is een service die in de meeste gevallen niet duurder uitpakt. In plaats van een (duur) waarmerk per website pleit ik voor een kwaliteitsnorm voor bouwers.
2) Het initiatief moet niet liggen bij een onafhankelijke stichting, maar bij een branchevereniging.
op Tuesday 25 October 2005 om 10:38
Om er nog maar een schepje bovenop te doen:
Voor mij is toegankelijkheid, als dimensie van de totale gebruikerservaring wel degelijk iets wat in het belang van de opdrachtgever is, en niet alleen een ‘gimmick’ waarmee je je als bouwer kan onderscheiden.
Ik ben er van overtuigd dat open standaarden en toegankelijkheid een steeds grotere rol zullen spelen in het bemiddelen van de nieuwe gebruikerservaring van web 2.0.
Toegankelijk bouwen is in die zin een best practice waaraan je (een deel van) de professionaliteit van de bouwer kan aflezen.
op Tuesday 25 October 2005 om 11:53
Toegankelijk bouwen zelf is niets bijzonders. Dat doe je als bouwer gewoon.
Wat ik interessantere aspecten aan toegankelijkheid vind zijn met name vormgeving / gebruikerservaring en toegankelijke content uit een CMS. Het toegankelijk bouwen focust naar mijn mening teveel op blinden en niet op mensen die stomweg grote letters nodig hebben of meer contrast tussen bepaalde onderdelen in een website. Want iemand die niet blind is, maar slechtziend, gaat niet een screenreader en een brailleleesregel gebruiken, dus die alt-tags hebben voor hem sowieso geen nut.
Je zult de website zo moeten vormgeven dat hij voor iedereen toegankelijk is en bovendien aantrekkelijk en prettig werkt. Overall usability dus met een voor iedereen lekker sausje. Wanneer het schalen van je letters betekent dat je vomrgeving in elkaar stort, is naar mijn mening de website bijvoorbeeld niet toegankelijk. In de vormgeving geef je door middel van kleurgebruik visuele focuspunten aan die verloren gaan wanneer de vormgeving niet bestand is tegen schalen van letters. De niet -helemaal-bline weet dan niet meer waar hij zijn aandacht op moet richten en hoepla: een onprettige gebruikerservaring. Dit probleem los je dus niet op door netjes volgens webstandaarden bouwen, maar door een stabiele vormgeving die tegen een stootje kan. Een uitdaging om te ontwerpen.
Toegankelijke content uit een CMS is een tweede punt. Wanneer je klanten de beschikking krijgen over WYSIWYG-achtige applicaties om content toe te voegen, zul je ze ook moeten opvoeden met betrekking tot toegankelijkheid. Ik ken een geval waar de website zijn - toentertijd nog - Drempelweg stempel kwijtraakte door de content die door de beheerders zelf werd ingevoerd. Engelse termen en teksten waren niet voorzien van het lang-attribuut en daarmee was de website ontoegankelijk verklaard. Maar ja, hoe leg je dat uit en hoe zorg je ervoor dat beheerders zich dusdanig betrokken voelen bij hun bezoekers dat zij zich daaraan houden?
Mijn punt is: toegankelijk bouwen op zichzelf is niet interessant, de samenhangende aspecten des te meer. Misschien is het tijd dat de discussie zich in die richting verplaatst?
op Tuesday 25 October 2005 om 16:56
Toegankelijk bouwen doe je als bouwer gewoon, mijn idee ook. Maar als 90% van de bouwers dat niet vindt/doet en opdrachtgevers vragen er ook niet om, dan moet je een manier vinden om het aan de man te brengen. Het heeft geen zin om steeds maar uit te leggen dat het voor opdrachtgevers zoveel winst oplevert. Zoek een paard in plaats van te wachten tot de kar gaat rijden.
Ik denk dat webbouwers die goed werk leveren hun kwaliteiten moeten kunnen communiceren. Dat is geen gimmick, dat is gewoon laten zien wat je waard bent. Een branchevereninging voor webbouwers zou veel kunnen doen om de kwaliteit in de branche te verhogen. Dat is een beproefd concept, daar zit een economische drijfveer achter.
op Tuesday 25 October 2005 om 21:40
Ik vind het punt wat Nicoline maakt erg belangrijk. Bij Info.nl lopen we vaak tegen gebrekkige ondersteuning voor toegankelijkheid aan bij de diverse producten die we gebruiken om een website te maken of in te draaien. Het gaat hier niet uitsluitend over Content Management Systemen maar soms ook over rendering omgevingen zoals portal servers of over de ontwikkeltools die gebruikt worden. Vaak zijn deze producten al in gebruik door de klant en hebben we geen alternatief. Vaak ook is er gewoon geen goed alternatief. Het opleveren van een toegankelijke website is één ding, ervoor zorgen dat de website ook toegankelijk blijft is vaak heel iets anders.
Ik vind dat de productenleveranciers dit probleem nog lang niet serieus genoeg nemen. Wat mij betreft komt er een toegankelijkheidswaarmerk, niet alleen voor websites en voor websitebouwers maar ook voor productenleveranciers.
P.S.: dat Info.nl niet in de lijst van toegankelijke websitebouwers staat is natuurlijk een groot misverstand. ;-) Hier gaan we werk van maken!
op Monday 7 November 2005 om 12:27
Goede discussie. Overigens heb ik bij Splandigo de ervaring dat klanten wel degelijk gaan vragen naar toegankelijkheid. Dit zijn dan wel opdrachtgevers met een doelgroep die onweerlegbaar problemen ondervind van ontoegankelijke sites. Voordat een gemiddelde organisatie zich hier druk om gaat maken, dat duurt nog wel even. Daarom ben ik het eens met de mensen die zeggen: niet vragen maar gewoon doen. Ondertussen kun je de klant ook een beetje ‘opvoeden’ en uitleggen welke voordelen hij ondervind van jou aanpak. Wij ontwikkelen elke website in de basis op de toegankelijke manier, en bekijken daarnaast per project hoever we gaan in het ondersteunen van richtlijnen.
Helaas heeft accessibility/drempelvrij.nl een vrij dogmatische kijk op deze richtlijnen, en sturen ze je om onbenuligheden naar een hercheck waar je weer extra voor betaald. Het is een ‘regels zijn regels’ mentaliteit waar nog wel wat nuance in mag komen. Ik ben bijvoorbeeld van mening dat beschrijvende alt tags in sommige gevallen geen extra waarde opleveren voor diegenen die het beeld niet met eigen ogen kunnen zien. Je krijgt vaak onbenullige tags als “logo van de aldi” en “sfeerbeeld van de markt met stanbeeld van Prins Willem van Oranje, 5m hoog” (zoiets trof ik eens aan op de site van een gemeente). Zo laten we de blinde (als voorbeeld) weten welke elementen op de pagina aanwezig zijn die voor anderen zichtbaar zijn. Maar levert de blinde dat wat op? Zouden we de website niet optimaal moeten maken voor elk gebruik, en dit soort niet relevante informatie achterwege moeten laten? Ik denk het wel. Helaas is daar bij drempelvrij nu geen ruimte voor.